Het is een zorgwekkende trend: vapes die eruitzien als kleurrijke gadgets en smaken naar suikerspinnen of veel verschillende soorten fruit. Deze marketingaanpak is niet toevallig; het spreekt jongeren direct aan en maskeert de werkelijke aard van het product. Waar de traditionele sigaret een scherpe geur en smaak heeft die veel beginners afschrikt, maakt de zoete damp van een e-sigaret de drempel om te beginnen extreem laag. Jongeren beschouwen het vaak als een onschadelijk alternatief, terwijl de realiteit achter de vrolijke kleuren een stuk erger is.
De kern van het probleem ligt bij de snelle gewenning. Veel jongeren onderschatten hoe krachtig de nicotine in vapes kan zijn. Nicotine is een zeer erg verslavende stof die direct invloed heeft op de prikkels in de hersenen. Omdat het brein van jongeren nog volop in ontwikkeling is, zijn zij extra gevoelig voor deze prikkels. Wat begint als een onschuldige poging uit nieuwsgierigheid, verandert ongemerkt in een dwangmatige gewoonte de je de hele dag door gaat doen. Het compacte formaat van de apparaten draagt hieraan bij; ze zijn gemakkelijk mee te nemen, bijvoorbeeld in je tas, je jas, en discreet te gebruiken, waardoor het gedurende de dag ongemerkt toeneemt. Je pakt de vape er zo snel bij dat je gewoon niet doorhebt dat je het zo vaak doet en een vape is gelijk aan wel 10-20 pakjes peuken!
Daarnaast speelt de sociale omgeving een cruciale rol. De groepsdruk is vaak subtiel: als je vrienden vapen en het op sociale media wordt gepresenteerd dan krijg jij de druk dat je het ook moet doen als iets normaals of zelfs stijlvols, is het lastig om een andere keuze te maken. De constante stroom aan beelden waarin vapen wordt gekoppeld aan gezelligheid of humor, creëert een vertekend beeld van de werkelijkheid. Het normaliseert een gedrag dat schadelijk is voor de longen en de algehele conditie.
Om jongeren beter te beschermen, is eerlijke informatievoorziening essentieel. Het is belangrijk dat zij begrijpen dat de korte termijn 'kick' of de behoefte om erbij te horen, niet opweegt tegen de langetermijneffecten op de gezondheid en concentratie. Door het gesprek aan te gaan over de verleidingsstrategieën van fabrikanten en de invloed van sociale media, kunnen we jongeren helpen om weerbaarder te worden tegen deze verleidingen.